روایت استاد اکبر قزلباش از جادوی مسگری و چالش‌های بقای هنر/ از ضربات چکش تا ثبت جهانی

در قلب زنجان، جایی که صدای برخورد چکش بر مس، موسیقی میراث را می‌نوازد، استاد اکبر قزلباش با تکیه بر مهارت دست و بدون ذره‌ای دخالت ماشین‌آلات، نه تنها بزرگترین آثار مسی جهان را خلق کرده، بلکه با ۹ ثبت اختراع و دو ثبت جهانی، نام هنر اصیل ایران را بر پهنه گیتی حک کرده است. 

استاد اکبر قزلباش، متولد سال ۱۳۴۷ و از پیشکسوتان برجسته حوزه مسگری زنجان، در گفت‌وگو با خبرنگار میراث‌آریا در خصوص مسیر ورودش به دنیای هنر و حرفه مسگری گفت: من اکنون یکی از استادکاران این حوزه هستم، اما ریشه کار من به سال‌ها پیش بازمی‌گردد. تمامی آثار خود را با دست می‌سازم و افتخار می‌کنم که در تمام مسیر، از هیچ وسیله صنعتی و ماشینی برای خلق آثارم استفاده نکرده‌ام، چرا که روح اثر در ضربات دست نهفته است. 

او با یادآوری دوران آغازین کار افزود: من پیش از این در حوزه قالب‌سازی مشغول بودم، اما با پیشنهاد دوستانم، مسیر جدیدی را آغاز کردم که با مسگری پیوند خورد و زندگی من را دگرگون ساخت. 

نوآوری در دل سنت

قزلباش که اکنون ۱۵ سال است تمرکز ویژه‌ای بر ساخت المان‌های شاخص صنایع دستی زنجان دارد، تاکید کرد: «سعی کرده‌ام در کنار حفظ سنت، از نوآوری و خلاقیت بی‌کران استفاده کنم تا آثار من تنها تکرار گذشته نباشد. حاصل این تلاش، دستیابی به ۹ ثبت اختراع و ۲ ثبت جهانی است که نشان می‌دهد هنر سنتی می‌تواند با خلاقیت، مرزهای بین‌المللی را نیز درنوردد.» 

او با اشاره به افتخارات خود افزود: بزرگترین سینی جهان، بزرگترین گلدان ملیله، بزرگترین انگشتر، فانوس، آفتابه و لگن را با دست‌های خودم در زنجان ساخته‌ام؛ آثاری که هر کدام داستانی از صبر و مهارت هستند. 

صنعتگر صنایع دستی زنجان افزود: صنایع دستی، میراثی است که با هر ضربه چکش، بخشی از تاریخ ما را بازگو می‌کند. برای اینکه این هنرها در گذر زمان گم نشوند، نیاز به خون تازه و نگاه نو جوانان داریم. یادگیری این فنون توسط نسل جدید، تنها راه زنده نگه داشتن این گنجینه‌های پنهان است. 

هنر دشوار؛ فرآیند خلق ظروف مسی

این مسگر زنجانی در تشریح فرآیند تولید گفت: امروزه بخش بزرگی از صنایع دستی زنجان را ظروف مسی تشکیل می‌دهند. این ظروف با استفاده از ورق مس و با روش‌های چکش‌کاری گرم و سرد ساخته می‌شوند. فرآیند کار بسیار پیچیده است؛ از فرم‌دهی ورق مس گرفته تا دندانه‌دار کردن لبه‌ها، باز کردن دندانه‌ها روی هم، چفت کردن و چکش‌کاری مجدد آن‌ها، و در نهایت اضافه کردن رتنه کار و برنج و گرم کردن مجدد قطعات برای تثبیت نهایی؛ تمام این مراحل، ظرافت و دقت فوق‌العاده‌ای می‌طلبد. 

فریاد یک استادکار؛ میراث ما در خطر است

استاد قزلباش در پایان، با نگاهی دلسوزانه به وضعیت این صنعت، بر ضرورت توجه ویژه دولت و نسل جوان تاکید کرد: ما تنها با یک قطعه فلز سر و کار نداریم، ما با هویت و تاریخ در حال کار هستیم. حفظ صنایع‌دستی، حفظ روح یک ملت است. اگر امروز هنر سنتی را زنده نگه نداریم، بخشی از حافظه تاریخی ایران را برای همیشه از دست خواهیم داد. 

من از دولت و مسئولان می‌خواهم که فراتر از حمایت‌های ظاهری، به دنبال ایجاد زیرساخت‌های جدی برای حمایت از هنرمندان و صنعتگران باشند. همچنین، نگاه نسل جوان به این حرفه باید تغییر کند؛ هنر صنایع‌دستی، یک شغل ساده نیست، بلکه یک جایگاه اجتماعی و مایه افتخار است. ما باید به جوانان نشان دهیم که می‌توان با هنر دست، نه تنها به اقتصاد کمک کرد، بلکه در سطح جهانی نیز شناخته شد. زنده نگه داشتن تمامی هنرها، وظیفه مشترک ما، دولت و جامعه است تا این زنجیره پاره نشود.

انتهای پیام/

کد خبر 1405032902667
دبیر مریم قربانی‌نیا

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha